İŞ MODELİ

GAP-YENEV Ar-Ge Merkezi’nde kurulacak YE altyapısı ile; güneş, rüzgar, jeotermal, biyokütle ve hidroelektrik enerji çalışmaları yürütülebilecektir. EV çalışma alanları ise; konut ve binalar, sanayi, ulaşım ve şebeke hattı olarak sınıflandırılmıştır. Tasarlanan bu geniş ölçekteki çalışma alanları; bölgesel ve ulusal kapasite ve ihtiyaçlara göre kademeli olarak, zaman önceliği esasına göre bir plan ve program dahilinde gerçekleştirilecektir.

 

is-modeli

ŞEKİL… GAP-YENEV İŞ MODELİ

 

ÖNCELİKLİ PROJE BAŞLIKLARI

GAP-YENEV Merkezi’nin orta vadede gerçekleştireceği ve odaklanacağı çalışma konuları; mevcut altyapısı, kurduğu işbirlikleri ve bölgesel gereksinimler göz önüne alarak belirlenmiş olup, aşağıdaki Tablo’da verilmiştir. Tablodan görüleceği üzere belirlenen konuların önemli bir kısmı çok ileri düzey temel bilimler araştırması gerektirmeyen, fakat bölgede yoğun olan tarım, tekstil ve turizm gibi sektörleri canlandıracak teknoloji ve uygulamalara yöneliktir. Belirtilen konulara yönelik olarak gerçekte ülkemizde ve bölgede yapılan ve yerli üretimi/istihdamı hedefleyen ar-ge çalışmalarının da oldukça yetersiz olduğu göz önüne alınırsa, Merkez bu noktadaki boşlukların giderilmesine de katkı sağlamış olacaktır. Merkezin vizyonunda, belirtilen konuların endüstriyel partner ve kullanıcılarla geliştireceği yeni teknolojilerin yerli üretim olması vardır. Bu teknolojilerin bölgeye sınır ortadoğu ülkeleri başta olmak üzere, gelişmekte olan birçok ülkeye ihraç potansiyeli bulunmaktadır. Örneğin Merkez koordinasyonunda bölgede üretilecek bir DC sulama pompası ya da bir parabolik çukur yoğunlaştırıcı kollektör, hali hazırda söz konusu ülkeler tarafından Avrupa-Amerika pazarlarından satın alınmaktadır.   Bu doğrultuda somut çıktı üretebilmek ve belirlenen hedeflere kademe kademe ulaşabilmek amacıyla; Tablo’da belirtilen çalışma konularının sadece bir kısmı; önerilen bu altyapı projesinin içerisinde sonuçlandırılacaktır. Diğer bir kısmı ise merkez kurulduktan sonra farklı kurum/organizasyonlara sunulacak proje başvurularından sağlanacak destekle tamamlanacaktır.

 

TABLO… ÖNCELİKLİ PROJE BAŞLIKLARI

 

Güneş Enerjisi* Güneş Enerjili Pompalama/Sulama Teknolojileri (Uluslararası partner var)Güneş Enerjili Klima/Buzdolabı Teknolojileri (Uluslararası partner var)Güneş Enerjisi ile Tahıl Kurutma (Harran Ü. ekibi)Yoğunlaştıran Termal Güneş Kollektörleri – küçük ölçekli: 8 ve 16 kW (Berkeley U. ile)Sol-gel yöntemi ile ekonomik PV hücre Üretimi (Harran Ü. ekibi)GAP Bölgesi Güneş Enerjisi Kullanım Potansiyelinin Belirlenmesi (YE Genel Müd. ve DMİ ile)
Rüzgar** Orta ölçekli, hafif rüzgar turbin teknolojisi – hibrit uygulamalar için (Uluslararası mevcut  partner ve DTI ile)Havada asılı rüzgar üreteci teknolojisi – düşük rüzgar hızları için (Uluslararası mevcut  partner ve DTI ile)GAP Bölgesi Rüzgar Enerjisi Kullanım Potansiyelinin Belirlenmesi (YE Genel Müd. Ve DMİ ile)
Jeotermal Jeotermal + Biyogaz hibrit sistemle sera ısıtması (Harran Ü. ve Şanlıurfa TAGEM ekibi)GAP Bölgesi Jeotermal Enerji Kullanım Potansiyelinin Belirlenmesi (MTA ve Harran Ü.)
Hidroelektrik Mikro Ölçekli Hidrolik Türbin Teknolojisi (Bölgede Mevcut Temsan Hidrotürbin fab. ile)
Biyokütle Zirai/Hayvansal Atıklardan Biyogaz Üretimi (Harran Ü. ekibi)Kentsel Katı Atıklardan Elektrik Üretimi (Şanlıurfa Belediyesi ve Uluslararası bir firma ile)
Enerji verimliliği* Enerji Verimliliği Uygulamalı Eğitim Programı (YE Gen. Müd. ve Gaziantep Ü. ile işbirliği)Mevcut Kamu Binalarında Enerji Verimliliğinin Arttırılmasına Yönelik Etkin Uygulama Modelleri (Bölgede faaliyet gösterecek EVD şirketleri ile)Yeni Binalarda Entegre Yenilenebilir Enerji Çözüm ModelleriEnerji Verimliliğini İyileştirici Bölgesel Kaynaklı Ekonomik Malzeme Geliştirilmesi (Harran Ü. ekibi)Akıllı Elektrik Şebeke Sistemlerinin Bölgesel Uygulama Modeli (Berkeley Ü. ve Lawrence Berkeley Nat. Lab. araştırıcıları ile)
* Merkez kapsamındaki ağırlıklı çalışılacak alanlardır. Tabloda gösterilen pilot projelerin tamamı Merkez’de proje süresince ve sonrasında gerçekleştirilecek araştırmalar kapsamındadır.** Merkez kapsamında Rüzgar Enerjisi ağırlıklı olarak çalışılmayacak; sadece rüzgar yoğunluğunun çok yüksek olduğu bazı yerel noktalarda (Karacadağ, Gaziantep ve Adyaman gibi) gerçek potansiyel belirleme ölçümleri gerçekleştirilecektir. RE alanındaki pilot projeler için potansiyel uluslararası partnerlerle, yerel sanayi arasında bir köprü konumunda olacaktır.

 

İŞBİRLİĞİ MODELİ

GAP-YENEV Merkez Laboratuarı; ülkemize YE&EV alanında uluslararası ölçekte, saygın ve  marka olmuş bir merkez (GAP-REEEC: GAP Renewable Energy and Energy Efficiency Center)  oluşturmanın ilk ve en önemli adımı olacaktır. Merkez Laboratuarı; GAP Bölgesinde bulunan tüm üniversite, sanayi, kamu ve özel kuruluşlar ile potansiyel girişimcilerin yararlanabileceği bir uydu bir laboratuar pozisyonunda bulunacaktır. Nitelikli eğitim imkânlarının, yeni teknolojik buluşların gelişmesine destek verecek, bölgeye yeni yatırımları cazip kılacak, yerel ve uluslararası firmalar ile araştırma merkezleri arasında işbirliği fırsatları yaratacak formatta tasarlanmıştır. Merkez vasıtasıyla, bölgenin zengin yenilenebilir enerji potansiyeli ve henüz bakir sayılabilecek enerji verimliliği olanakları, bölge için önemli bir fırsata dönüşebilecektir.

Merkez Laboratuarı kurulumunda, Harran Üniversitesi ve GAP-KİB ile Tübitak-MAM Enerji Enstitüsü, ODTÜ-GÜNAM, Berkeley-RAEL Lab. (ABD) ve Risoe National Lab. (Denmark) yakın bir işbirliği içerisinde olacaktır. GAP-YENEV Merkez Lab. altyapısı; ulusal teknoloji ile Fotovoltaik Hücre üretimi Ar-Ge çalışmaları yapan EGE Ü. Güneş E.E. ve ODTÜ-GÜNAM gibi ulusal araştırma kurumlarının ürün çıktılarına yönelik atmosferik bir test platformu konumunda olacaktır. Bölge Üniversiteleri, ilgili Devlet Kurumları ve Sivil Toplum Kuruluşları ile uygulamalı eğitim, araştırma ve politika geliştirme konularında ortak programlar oluşturacaktır. Teknoloji geliştirme ve transfer etme amacıyla; bölgesel, ulusal ve uluslararası sektörlerle ortak proje çalışmaları oluşturulacaktır.

isbirligi-modeli

ŞEKİL… GAP-YENEV İŞBİRLİĞİ MODELİ

ÇALIŞMA MODELİ

GAP-YENEV Ar-Ge Merkezi projesi 2 temel bölüm ve 4 ana iş paketi halinde tasarlanmıştır. Kurulacak Merkezdeki temel aktiviteler; Araştırma, Eğitim&Yetiştirme ve Teknoloji Transferi & Politika Geliştirme olarak sınıflandırılmıştır. Araştırma programları, öncelikle bölgenin enerji ve çevre sorunlarına uygun çözüm oluşturulacak şekilde düzenlenecektir. Merkezin ulusal ve uluslararası uzmanlar tarafından oluşturulacak Eğitim & Yetiştirme Programları ise; sadece lisans ve lisanüstü öğrencilere değil, aynı zamanda endüstri ve halkın değişik kesimlerine de açık olacaktır. Teknoloji Transferi & Politika Geliştirme Çalışmaları ise ulusal ve bölgesel dinamiklerin ağırlıklı olarak içerisinde bulunduğu bir işbirliği çerçevesinde, uluslararası pazar ve politika modelleri göz önünde bulunarak geliştirilecektir. Sözü edilen çalışma ve programların en uygun şekilde düzenlenmesi ve bir kısmının önerilen bu proje vasıtasıyla hayata geçirilebilmesi amacıyla, bu projenin iki ana bölüm halinde yürütülmesi planlanmıştır.

A.  Fiziki Altyapının Oluşturulması

YE ve EV Merkezi (GAP-YENEV); söz konusu alanlara yönelik ve öncelikle bölgesel uygulanabilirliği olan teknolojilerin geliştirilmesi ve uygulanmasına yönelik bilimsel ve teknik, temel ve uygulamalı araştırma-geliştirme ve eğitim çalışmaları yürütmeyi hedefleyen bir uydu laboratuar olacaktır.  GAP-YENEV projesi; ülkemiz açısından stratejik öneme sahip YE ve EV teknolojilerine yönelik olarak; bölgesel kaynak ve kapasite ile sürdürülebilirliği bulunan ve diğer ulusal merkez ve laboratuarlarda yürütülen teknolojileri tekraralamak yerine, tamamlayıcı nitelikteki teknolojilerin üretimi için gereken cihaz ve insan altyapısını oluşturmayı, ve bu altyapıyı kullanarak bölgesel ekonomiyi iyileştirmeyi hedeflemektedir. Bölgede uygulanabilir ve üretilebilir teknolojilerin geliştirilmesinin ve yaygınlaşmasının önemli seviyede sosyo–ekenomik etkileri olacaktır.

GAP-YENEV,  Harran Üniversitesi’nin nispeten yeterli seviyede insan ve cihaz altyapısı içerisinde oluşacak ve bu altyapı ile entegre olarak çalışacak bir uzmanlaşma ve teknoloji geliştirme merkezi olacaktır. Harran Üniversitesi’nde bir kısmı DPT, TUBİTAK ve BAP desteği ile alınmış ileri malzeme araştırmalarına yönelik, nispeten yüksek teknoloji karakterizasyon cihazları (SEM, X-Ray, Atomic Force Mikroskop gibi) bulunmaktadır. Merkezi Laboratuvar ve çeşitli bölümlerde yer alan bu altyapı olanakları, GAP-YENEV altyapısına entegreli olarak kullanılacak ve belirtilen hedeflerin gerçekleşmesinde önemli bir rol oynayacaktır.

Merkezin fiziksel yerleşkesi; Harran Üniversitesi’nin 27 000 dönümlük yeni Osmanbey Kampusu içerisinde bulunacaktır. Yenilenebilir Enerji gibi arazide test ve uygulama gereksinimi olan bir çalışma alanı için Kampüsün geniş arazilere sahip olması bu noktada bir avantaj sağlamaktadır. Fiziksel yerleşim Harran Üniversitesi’nde bulunmakla birlikte,  Merkez bölgedeki paydaşlar öncelikli olmak üzere, Türkiye’deki bütün araştırmacılara açık olacaktır. GAP-YENEV bünyesinde; diğer üniversitelerin, kamu ve özel sektör temsilcilerinin de katılarak yön vereceği bir danışma mekanizması oluşturularak, araştırmadan elde edilen sonuçlarının yaygınlaşması ve endüstriye hızla aktarılması temin edilecektir. Özellikle bölge sanayisinin bu konuda yoğun bir ilgi ve talebi olduğu bilinmektedir. Merkezde YE ve EV alanında araştırıcı ve teknik eleman kapasitesini geliştirmeye yönelik eğitim programları da oluşturacaktır. İlk aşamada, bölge üniversitelerinde ihtiyaç duyulan alanlardaki lisans ve lisansüstü tez çalışmalarının yürütülmesine olanak sağlayacak ortak bir eğitim program oluşturulacaktır. Eğitim Programı, bölgedeki kamu kurumları ve özel sektördeki teknik eleman kapasitesinin geliştirilmesine yönelik olarak genişletilecektir. Eğitim ve Araştırma Programlarını yürütecek araştırıcıların etkin ve verimli çalışmaları amacıyla, bazı ulusal üniversite merkezlerinde (örneğin ODTÜ-GÜNAM ve EGE Ü.-GEE gibi) yetiştirme programlarına katılımı temin edilecektir. Özetle kurulacak fiziki altyapı ile GAP-YENEV;

  1. Özel sektor ile yakın işbirliği içerisinde çalışarak, sektörle birlikte ortak uygulamalı ar-ge projeleri yapacaktır
  2. Ulusal ve uluslararası öncü araştırma merkezleriyle yakın işbirliği kurarak, yeni keşfedilen teknolojilere yönelik araştırma projelerinde yer alacaktır
  3. Şirketlere laboratuar cihaz altyapı olanaklarını ve test & sertifikalandırma hizmetlerini sunacaktır
  4. Bölgesel, ulusal ve hatta uluslararası öğrenci ve araştırmacı değişim programları ile çalıştay, fuar ve konferanslar için  akademik bir liman konumunda bulunacaktır
  5. YE ve EV konularında yeni teknoloji geliştirecek yetenekteki mühendis, teknik eleman ve politika geliştirecek düzeydeki profesyonel uzmanları eğitecektir.

 

GAP-YENEV Ar-Ge Merkezi binası amacına uygun olarak; mimari, mekanik ve aydınlatmada enerji verimliliği ilkeleri dahil tüm EV kurallarının uygulandığı enerji korunumlu bir bina olarak tasarlanacaktır. Binanın enerji tüketiminin önemli bir kısmı; ağırlıklı güneş enerjisi teknolojileri olmak üzere, uygun yenilenebilir enerji teknolojilerinin entegre edildiği temiz enerjili bir bina olacaktır. Bu özellikleri ile GAP-YENEV öngörülen uluslararası vizyonu açısından, gelecekte bölgede (sınır komşuları ve diğer Ortadoğu ülkeleri dahil) bir marka olma şansı yakalayacaktır. Günümüzde popüler, gelecekte ise rutin hale gelecek sıfır-karbonlu çok sayıda uluslararası organizasyona ev sahipliği yapabilecektir. Bu proje önerisi çerçevesinde planlanan çok sayıda uygulamalı eğitim, çalıştay ve konferanslar dışında bölgede diğer kurumlar tarafından düzenlenen benzer organizasyonlara da ev sahipliği yapacaktır.

 

B.  Kapasite Oluşturma/Geliştirme

 

Bu projenin en önemli amaçlarından biri; bölgesel kapasite oluşumunu sağlayabilecek, yerel dolayısıyla ulusal ekonomiyi canlandıracak teçhizat ve teknik eleman altyapısını oluşturmaktır. Bu doğrultuda önerilen altyapı projesinin işlevi söz konusu alanlarda yapılacak çalışmaları;

a.            yönlendirmek ve koordine etmek,

b.            bu çalışmalar için gerekli ar-ge alt yapısını temin etmek,

c.             mevcut birikimi harekete geçirmek ve yeni insan gücü yetiştirmek,

d.            Prototip çalışmalarının yürütülebileceği en uygun ortamı ve koşulları oluşturmak,

sureti ile yapılan çalışmalardan elde edilen sonuçların uygulama alanlarına aktarılmasını temin etmek ve topluma yararlı hale getirmektir. Bu anlamda önerilen altyapı projesiyle, bölgesel/ulusal önceliklere dayalı pilot projelerin yürütülmesi benimsenmiştir. Bu sayede sadece bilimsel çalışmalara değil, aynı zamanda endüstriye katkı sağlayabilecek çeşitli prototip sistemlerin geliştirilmesi de mümkün olabilecektir.

GAP-YENEV merkezi geleceğe yönelik geniş bir çalışma vizyonu oluşturmuştur. Hali hazırda güçlü olduğu ve ülkemizdeki çalışmalarla tekerrür etmeyecek nitelikteki bazı çalışma alanlarına öncelik verme ilkesini benimsemiştir. Bu doğrultuda mevcut altyapı projesinde; YE teknolojilerinden Güneş Enerjisi alanındaki çalışmalar ağırlıklı ve somut çıktı oluşturabilecek şekilde tasarlanmıştır. Yine EV alanında bölgede altyapı ve kapasitenin geliştirilmesi, ulusal stratejiler ve ekonomik hedefler açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle EV teknolojileri altyapısının oluşturulması, diğer bir ana iş paketi olarak belirlenmiştir. Bölgede diğer YE kaynakları açısından da ciddi bir potansiyel bulunmaktadır. Yararlanılabilecek YE uygulamalarını çeşitlendirerek, mevcut potansiyeli en iyi şekilde değerlendirmek gerekmektedir. Dolayısıyla; Güneş Enerjisi konusundaki altyapı ve ar-ge çalışmaları kadar iddialı olmasa da, diğer YE teknolojiler konusunda bazı öncelikli çalışmaların yürütülmesi ve temel altyapı oluşturması ana iş paketlerinden birisi olarak planlanmıştır.

kapasite-gelistirme-bilesenleri

ŞEKİL… Kapasite Geliştirme Bileşenleri